Spreken in het openbaar: het gaat zelden om woorden

Spreken in het openbaar draait om techniek, is wat veel mensen denken. Om de juiste woorden, een goede opbouw, misschien een paar tips tegen zenuwen. Maar wie vaker voor groepen staat (of dat juist vermijdt) weet: daar zit het echte probleem meestal niet.

Spreken in het openbaar raakt iets diepers. Het raakt jouw zichtbaarheid. Een oordeel van het publiek. Verwachtingen. En vaak ook het gevoel: nu moet ik laten zien dat ik het waard ben.

Ik heb jarenlang gewerkt in de financiële wereld, in omgevingen waar presenteren geen bijzaak was, maar een vast onderdeel van mijn werk. Klantgesprekken, interne presentaties, presentaties voor grote groepen eindklanten, pitches, besluitvormingsmomenten. Spreken betekende daar niet alleen informatie overbrengen, maar ook vertrouwen wekken. Inhoudelijk sterk zijn was een vereiste, maar nooit voldoende.

Wat me daar opviel, en wat ik later steeds beter ben gaan begrijpen, is dat de grootste blokkades zelden inhoudelijk waren. De spanning zat niet in wat iemand zei, maar in wat er innerlijk gebeurde op het moment dat alle ogen op je gericht zijn.

Waarom spreken zo spannend voelt

Theoretisch gezien is dat goed te verklaren. Ons brein maakt bij spreken in het openbaar nauwelijks onderscheid tussen een echte bedreiging en een sociale bedreiging. Afwijzing, gezichtsverlies of het idee dat je tekortschiet worden door het zenuwstelsel serieus genomen. Het stresssysteem gaat aan, het denken vernauwt zich en het lichaam wil het liefst: weg.

Dat verklaart waarom mensen ineens hun woorden kwijt zijn, sneller gaan praten of juist dichtklappen. Niet omdat ze het niet weten, maar omdat hun systeem op dat moment iets anders probeert te beschermen.

Wat vaak niet helpt, is het advies om “gewoon vaker te oefenen” of “je eroverheen te zetten”. Dat vergroot bij veel mensen juist de druk. Want als je zou moeten spreken, maar voelt dat je lichaam niet meewerkt, ontstaat er een extra laag onzekerheid bovenop de spanning die er al was.

Wat wél helpt: begrijpen wat er gebeurt

In mijn werk als coach zie ik dat er pas ruimte ontstaat wanneer iemand begrijpt wat er gebeurt op het moment van spanning. Niet om het weg te redeneren, maar om het te herkennen.

Wanneer je snapt waarom je hart sneller gaat, waarom je adem hoog zit of waarom je ineens zo kritisch wordt op jezelf, verandert je relatie met die spanning. Het wordt iets waar je mee kunt werken, in plaats van iets dat je moet onderdrukken.

In de financiële wereld leerde ik al vroeg dat geloofwaardigheid niet voortkomt uit perfectie. De mensen die werkelijk impact maakten, waren niet per se de beste sprekers, maar degenen die aanwezig bleven, ook als het spannend werd. Die hun verhaal konden dragen, zonder zichzelf te verliezen in de verwachting dat het foutloos moest.

Die ervaring neem ik nu mee in hoe ik anderen begeleid.

Spreken als verlengstuk van wie je bent

Wat mij betreft begint spreken in het openbaar niet bij je presentatie, maar bij je positionering. Bij de vraag: vanuit welke plek spreek ik eigenlijk? Probeer ik mezelf te bewijzen, of iets over te brengen? Wil ik goed overkomen of wil ik verbinden?

Dat verschil is voelbaar voor een publiek... en voor jezelf.

Mijn jarenlange ervaring met klankgesprekken en presentaties (voor grote en kleine groepen) heb ik beschreven in de module "Spreken in het Openbaar". In mijn werk zag ik telkens dezelfde spanningen terugkomen, bij mijzelf en bij anderen, en leerde ik wat wél helpt en wat vooral extra druk geeft. In de module deel ik die inzichten, niet alleen praktisch, maar ook op het niveau van wat er innerlijk gebeurt wanneer spreken spannend wordt. Wie daar behoefte aan heeft kan naast het aanschaffen van deze module dit proces verdiepen met persoonlijke begeleiding waarin we samen kijken hoe deze inzichten zich vertalen naar jouw specifieke situatie

Van spanning naar hanteerbaarheid

Spreken in het openbaar hoeft geen strijd te zijn die je moet winnen. Het kan iets worden wat je leert dragen. Iets wat misschien nooit volledig verdwijnt, maar wel hanteerbaar wordt.

En vaak gebeurt er dan iets onverwachts: niet alleen je spreken verandert, maar ook hoe je jezelf inneemt, in gesprekken, in je werk, in je ondernemerschap. Voor mij is dat de kern van dit thema. En precies daar help ik anderen nu bij.

👉 Wie dit onderwerp verder wil verdiepen, kan een kijkje nemen bij mijn module Spreken in het openbaar, waarin ik deze thema’s rustig, praktisch en onderbouwd uit heb gewerkt. Om je het extra zetje te geven bied ik deze module (inclusief eventuele begeleiding) aan met 25% korting met de kortingscode SPREKEN25. Die code kan je aan het einde van de bestelprocedure invoeren.

Meer informatie over de module "Spreken in het Openbaar"